สุขํ ยาว ชรา สีลํ (ตรี)

สุขํ ยาว ชรา สีลํ.

ศีลนำสุขมาให้ตราบเท่าชรา.

           บัดนี้จักได้พรรณนาเนื้อความแห่งพุทธศาสนสุภาษิตที่ได้ลิขิตไว้เบื้องต้นนี้ พอเป็นแนวทางแห่งการศึกษาและปฏิบัติ สืบต่อไป

           ผู้มีศีล คือผู้ที่มีจิตใจเต็มไปด้วยกุศลธรรม เป็นผู้มีปกติกาย วาจา ใจ ที่เป็นปกติ ไม่เบียดเบียนผู้อื่นให้ได้รับความเดือดร้อน เป็นธรรมดาในโลกนี้ ถ้าเราไม่ไปเบียดเบียนผู้อื่น เราก็จะไม่ถูกเบียดเบียนด้วยเช่นกัน ตัวเรารักตัวกลัวตายฉันใด สัตว์ทั้งหลายในโลกนี้ก็รักตัวกลัวตายฉันนั้น เช่นกัน การดำรงชีวิตก็จะมีแต่ความสุข หากสังคมใดมีแต่คนที่ไม่มีศีล มีการทำร้ายกัน เบียดเบียนกันอยู่เป็นประจำ สังคมนั้นย่อมไม่มีความสุข เพราะต้องคอยระมัดระวังภัยอันตรายอยู่ตลอดเวลา ดังนั้น ผู้มีปัญญาพึงรักษาศีล เพราะว่าศีลนำมาซึ่งความสุข สมดังพุทธศาสนสุภาษิตที่มาใน ขุทฺทกนิกาย อิติวุตฺตก ว่า

สีลํ รกฺเขยฺย เมธาวี.

นักปราชญ์พึงรักษาศีล

           นักปราชญ์ คือผู้ที่มีปัญญาในทางที่ชอบ เขาย่อมรู้ดีว่าการเป็นผู้ไม่มีศีลย่อมนำความเดือดร้อนมาให้แก่ตนเองและผู้อื่น ส่วนผู้มีศีลย่อมนำความสุขมาให้แก่ตนและผู้อื่น ดังนั้น นักปราชญ์หรือผู้ที่มีปัญญารู้ดีชั่ว ย่อมเป็นผู้มีศีล

           สรุปความว่า การเป็นผู้ที่มีศีล คือการรักษากาย วาจา ใจ ให้เป็นปกติ ไม่เบียดเบียนคนหรือสัตว์อื่นให้ได้รับความเดือดร้อนย่อมนำความสุขมาให้ตราบเท่าชีวิต ดังพุทธศาสนสุภาษิตที่ได้ลิขิตไว้เบื้องต้นนั้นว่า

สุขํ ยาว ชรา สีลํ.

ศีลนำสุขมาให้ตราบเท่าชรา

           ดังที่ได้พรรณนามา ด้วยประการฉะนี้.